دغدغه های دیجیتالی شدن



وقتی از نظام آموزش استاد شاگردی انتقاد می شود، ناکارآمدی این روش برای آموزش در یک صنعت پیشرو مانند صنعت چاپ مورد انتقاد است، نه خبرگی و مهارت استادکاران. بدون هیچ تعارف و تملقی باید اعتراف کرد که استادکاران خبره لیتوگرافی، چاپ و صحافی بار صنعت چاپ کشور را به دوش داشته اند و امروز هم گره گشای بسیاری از مشکلات هستند. اما موضوع نظام آموزشی و روش علمی اداره چاپخانه، چیزی فراتر از نقش این یا آن ماشین چی خبره است.

واقعیت آن است که همین استادکاران و اپراتورهای با سابقه، خود نیازمند آموزش های نوبتی و ضمن کار هستند ولی سال های سال از آن محروم بوده اند. آنها به تجربه و رنج و مرارت، نکاتی را که می بایست به آسانی فرا بگیرند، از بین ده ها کار مختلف بیرون کشیده اند.

در شرایط فقدان نظام آموزشی کارآمد، این استادکاران بیشترین بار مسؤولیت را در تربیت نیروی انسانی و حفظ حداقل کیفیت در کارگاه ها به عهده داشته اند. البته خدمات ارزنده استادکاران چاپ، نتوانسته کاستی ها و نارسایی های صنعت چاپ کشور را جبران کند، اما آنها نباید به عنوان مقصر این وضع نابسامان صنعت چاپ قلمداد شوند. تقصیر اصلی متوجه برنامه ریزان و مسؤولان دولتی و صنفی است. شاید سهمی از این تقصیرها به مدیران چاپخانه ها هم برسد، ولی استادکاران و ماشین چی های خبره و تعمیرکاران و نسل قبلی مدرسان و مؤلفان فعال در صنعت چاپ، هر یک به سهم خود به این صنعت خدمت کرده اند. بی انصافی است که آنها را مورد مؤاخذه قرار دهیم، برعکس، آنها سزاوار تحسین و تمجید هستند.

ولی تحسین و تمجید از استادکاران نباید به تداوم نظام استاد شاگردی منجر شود. صنعت چاپ ایران به تربیت نیروی کار در سطوح مختلف و متناسب با استانداردهای معتبر جهانی نیاز دارد.

پس از طرح دو نکته فوق، حالا ارتباط این مطالب را با نکته ای که در آغاز مطرح شد، برقرار می کنیم. این که مراد از این واژه ها و اصطلاحات جدید چیست؟ و در شرایط امروز و آینده نزدیک، نسل قدیمی تر در چاپخانه ها چه جایگاهی دارند.

بد نیست همین جا تأکید شود که هنوز اتفاق عجیبی نیفتاده و بسیاری از دانسته ها و تخصص های استادکاران و افراد با سابقه صنعت چاپ، نقش اساسی در این حرفه ایفا می کند و با وجود دستگاه های جدیدی مثل CTP و کاربرد نرم افزارهای مختلف، هنوز هم کارها به همت همان ماشین چی ها به چاپ می رسد.

واقعیت آن است که از دیدگاه فنی، اصل چاپ همان نشستن مرکب بر روی کاغذ (یا سطح چاپی) است و در این خصوص چیز زیادی تغییر نکرده است و هدف همه نرم افزارها همچنان تضمین بهترین شرایط مناسب برای نشستن مرکب بر کاغذ، بدون خطا، با بهترین کیفیت و به رنگی نزدیک به اوریژینال است. در آغاز این نوشته، بین چاپ دیجیتال و تکنولوژی دیجیتال تفاوت قایل شدیم. چاپ دیجیتال به تنهایی سهم قابل توجهی در کل گردش مالی چاپخانه ها و تولید کارهای چاپی ندارد. این میزان در کشور ما به جرا‡ت پایین تر است. اما روند آینده چاپ به سود این روش در حال تغییر است.

اما تکنولوژی دیجیتال، چیز دیگری است. وقتی از اسکنر، ایمیج ستر، پلیت ستر و حتی سنسورهای مختلف در ماشین چاپ معمولی و حتی دستگاه های صحافی صحبت می کنیم، در واقع مقوله های دیجیتال را مورد بحث قرار می دهیم، هر چند که هیچ سخنی از چاپ دیجیتال در میان نیست.

تکنولوژی دیجیتال دیرزمانی است که در بخش های مختلف پیش از چاپ، چاپ و پس از چاپ رواج یافته، همچنان که در منزل و اداره نیز حضور آن را احساس می کنیم. در این مفهوم، دیجیتال هیچ چیز پیچیده ای نیست، حالا در بسیاری از خانه ها به جای دستگاه گرام و ضبط صوت و نوار کاست، سیستم های صوتی تصویری دیجیتال وجود دارد. هم کودکان و هم پیران یک خانواده به راحتی با دستگاه های ویدئو سی دی کار می کنند و فیلم و کارتن و موسیقی اصیل ایرانی از طریق درایو CD پخش می کنند.

در صنعت چاپ نیز به ویژه در بخش پیش از چاپ، تکنولوژی دیجیتال منشأ تحولات زیادی بوده است. بدین ترتیب طرز کار یک دستگاه خروجی فیلم (ایمیج ستر) و یا خروجی پلیت (پلیت ستر) برای یک لیتوگراف، پدیده ای شگفت آور قلمداد نمی شود. آنها به خوبی کار کردن با فیلم یا پلیت حاصل از این دستگاه ها را فرا می گیرند.

اما مسأله فقط به دستگاه ها و خروجی آنها منحصر نمی شود. آنچه در این بین تغییر اساسی کرده است، ورود نرم افزارها به حوزه پیش از چاپ و چاپ است. نرم افزارهایی که بر اساس روش های دستی و اجرایی معمول در لیتوگرافی و چاپ ساخته شده اند، ولی یک استادکار قدیمی لیتوگرافی که آموزش های لازم برای کار با نرم افزار را ندیده است، در برابر آن مستأصل می ماند و اینجاست که او اقتدار حرفه ای و استادی خویش را از دست رفته می بیند، در حالی که این نرم افزار می خواهد کار همان استادکار را انجام دهد. واقعیت آن است که نرم افزارها برای اجرای هر چه دقیق تر و مطمئن همان پروسه تهیه شده اند که پیش از این با دست و ابزار و مواد مختلف در کارگاه ها انجام می شد. پیچیده ترین و گران ترین نرم افزارهای

imposition، تنها و تنها همان عملیات فرم بندی و مونتاژ لیتوگرافی را انجام می دهند. در آن ها هیچ اتفاق جدیدی نمی افتد، همان کاری که ده ها سال پیش توسط کارگران لیتوگرافی و مونتاژکاران مختلف در لیتوگرافی ها صورت می گرفت، به همان صورتی که آنها با دست و چسب و قیچی انجام می دادند و البته بسیار ساده تر از آن کاری که آنها می کردند توسط نرم افزار ایمپوزیشن انجام می شود.

مگر غیر از این است که برنامه نویسان این نرم افزارها، همه اطلاعات خود را در مورد فرم بندی از مشاهده دقیق طرز کار لیتوگرافان و مونتاژکاران کسب کرده اند؟

مگر غیر از این است که این نرم افزارها هم مثل یک مونتاژکار، ابتدا مشخصات ماشین چاپ و نوع صحافی را می پرسند؟ این که آیا صحافی به صورت مفتولی است یا ته چسب و ته دوخت و سپس بر اساس شرایط و مشخصات کاغذ و تیراژ و ماشین چاپ و ... نوع فرم بندی را برای فرم ۸ صفحه ای یا ۱۶ صفحه ای و یا رقعی و پالتویی و ... انتخاب شود. در گذشته همین بوده، حالا با پیشرفته ترین نرم افزارها نیز همین است. تازه هنوز هم در استفاده از نرم افزار مونتاژ، برخی فاکتورها را همان لیتوگرافان و اپراتورها بر اساس شناختی که از روند کار چاپی دارند، تعریف می کنند.

در مورد سایر بخش های آماده سازی دیجیتال نیز، وضع به همین صورت است. بدون شک همه نرم افزارهای چاپ ابتدا بر اساس مطالعه دقیق رفتار کارگران لیتوگرافی و چاپ در مراحل مختلف تهیه شده اند و سپس بر اساس نیاز کاربران توسعه یافته اند و امکانات بیشتری ایجاد کرده اند. (برای مثال کارهایی که با روتوش دستی و سیانور کاری و فیلماژ و ساعت ها صرف وقت امکان پذیر نبود، اینک به مدد راه حل های نرم افزاری در کامپیوتر قابل اجراست.)

در واقع نرم افزارها تحقق روِیاهای طراحان و لیتوگرافان و چاپکاران هستند و بخش عمده آنها، تقلیدی از کارهایی است که دست اندرکاران این حرفه ها سال های سال به کمک ابزار و مواد مختلف انجام می داده اند.

پس اشکال استادکاران قدیمی ما کجاست؟ در حالی که آنها بیش از هر کس دیگری و آسان تر از هر مهندس کامپیوتری می توانند منطق این برنامه ها را درک کنند، چرا میدان را به نسلی واگذار می کنند که سابقه چندانی در این حرفه نداشته است؟

مشکل از آنجا پیدا شد که بعضی از قدیمی ها به خاطر سطح سواد یا دشوار یافتن کار با منوهای انگلیسی نرم افزارها و اساساً احساس بیگانگی و هراس از کامپیوتر از آشنایی با نرم افزارها اجتناب ورزیدند، این وضعیت ارتباط آنها را با بخشی از کار قطع کرد. هر چند که شمار قابل توجهی از افراد میان سال، کم و بیش با تکنولوژی های جدید هماهنگ شدند و تا حدی ارتباط خود را با حرفه تجدید کردند، اما همچنان این نقطه ضعف را با خود دارند که از تمام ظرفیت و امکانات نرم افزاری استفاده نمی برند، در نتیجه از سرمایه گذاری های خود بهره مطلوب را نمی برند و مشکلات و ضعف کیفیت و اشکالات چاپی هنوز هم به صورت کم و بیش پابرجاست.
چه چیزی واقعاً جدید است؟

در مورد نرم افزارهای پیش از چاپ به عنوان نمونه نرم افزار فرم بندی را مثال زدیم. اما موارد دیگری مثل گردش کار دیجیتال، مدیریت رنگ و ده ها واژه و اصطلاح جدید چه می شوند؟ درست است که نرم افزار فرم بندی شبیه سازی همان عملیاتی است که قبلاً مونتاژکاران روی فیلم و آسترلون انجام می دادند، آیا <ورک فلو>، <ترپینگ>، <پری فلایت> و ... هم همان وضع را دارند؟

اجازه بدهید در یک کلام پاسخ بدهیم که به طور کلی همه اینها، مربوط به آماده سازی و چاپ است. کاری که قبلاً هم انجام می شده. تازه ها، شاید از انگشتان یک دست هم بیشتر نباشد. اما آنچه از ریشه تفاوت کرده، حالت نرم افزاری به جای عملیات دستی است.

گردش کار (Work Flow) چیز جدیدی نیست. مدیریت رنگ (Color Management) هم به هیچ عنوان جدید نیست.

مگر در لیتوگرافی و چاپ سنتی گردش کار و نظم و ترتیب و سیستم های کنترلی وجود نداشته است؟ آنچه امروزه به عنوان پدیده ای جدید مطرح می شود، در واقع digital work flow ، یعنی گردش کار دیجیتال است. علاوه بر اهمیت این نرم افزار و مزایای آن نسبت به روش های سنتی، آنچه حالا باعث مطرح شدن بیشتر آن می شود، یکی اهمیت گردش کار دیجیتال در انجام درست کار با دستگاه های جدید است و دیگری بهایی که باید برای آن پرداخت شود. کسانی که دستگاه کامپیوتر به پلیت خریداری می کنند، علاوه بر هزینه دستگاه، می بایست برای نرم افزار گردش کار دیجیتال نیز هزینه کنند. (گرچه بعضی از خریداران ایرانی دستگاه های CTP ترجیح داده اند از زیر بار آن شانه خالی کنند.)

به همین ترتیب مدیریت رنگ نیز پدیده جدیدی نیست. زیرا در لیتوگرافی و چاپ سنتی، رویه های تعریف شده دقیقی در مورد کنترل حروف، تصاویر، ترام ها، نمونه گیری فیلم، پلیت، نوع کاغذ و مرکب، دما و رطوبت محیط، مشخصات کاغذ و راه و بی راه آن، میزان اسید در آب ماشین و حتی عملیات پس از چاپ و ... وجود داشته و اعمال می شده است. آنچه امروزه به عنوان پدیده ای جدید مطرح می شود، در واقع نرم افزارهای مدیریت رنگ است وگرنه آنچه امروزه باید برای یک چاپ خوب کنترل شود، دیروز نیز به نوعی دیگر وجود داشته است. بنابراین درک مضمون مدیریت رنگ برای یک لیتوگراف و چاپکار باید بسیار آسان باشد و در صورت آموزش و عادت کردن به کار با نرم افزارهای کامپیوتری، بسیار استادانه خواهند توانست از این نرم افزارها استفاده کنند.

علی رغم این توضیحات باید بپذیریم آنچه امروزه به صورت دیجیتال ارایه می شود و در پروسه آماده سازی و چاپ به کار می رود، باید با شناخت روش های دیجیتال اجرا شود. وقتی همه طراحان کارهای خود را به صورت فایل ارایه می دهند، لیتوگراف باید بتواند آن را بررسی کند و اشکالات احتمالی آن را برطرف سازد.

همچنین باید بپذیریم که برخی از مفاهیم و عملیات کلیدی در نرم افزارهای پیش از چاپ به قدری پیشرفته اند که باید آنها را دستاوردها و دانش فنی تازه ای قلمداد کرد. دست اندرکاران چاپ و به ویژه متصدیان و مسؤولان هر بخش تخصصی باید در حد کار خود، اطلاعات تخصصی را در مورد کار با این نرم افزارها داشته باشند.

خدمات و محصولات صنعتی

 الکتروپمپ

 

 

 

لوازم خودرو